Kierunek klasyczny (nurt przemysłowy) w teorii organizacji i zarządzania.


Kierunek klasyczny w teorii zarządzania można podzielić na 2 nurty: nurt naukowego zarządzania i nurt administracyjny, zwany uniwersalistycznym. Te dwa nurty łączą założenia: dążenie do specjalizacji, założenie, że świat jest zdeterminowany oraz podobne spojrzenie na pracownika.
Nurt naukowego zarządzania - do niego należą: Chatelier, Taylor, Adamiecki, Gilbrethowie, Ford, Emerson, Gantt, za jego twórcę uznaje się Taylora, wg którego naukowe zarządzanie opierało się na 4 zasadach:

  1. zasadzie naukowego opracowania każdego elementu pracy ludzkiej w miejsce metod zdroworozsądkowych typu "mniej więcej"
  2. zasadzie naukowego doboru oraz stopniowego szkolenia i doskonalenia pracowników
  3. zasadzie współpracy kierownictwa i robotników w celu realizacji zasad naukowego zarządzania
  4. zasadzie prawie równego podziału pracy i odpowiedzialności między kierowników i robotników

Frank i Lilian Gilbrethowie - kontynuatorzy Taylora, opracowali metody badania przebiegu i czasu trwania ruchów roboczych oraz ich graficznej prezentacji.
Popularyzatorem naukowego zarządzania był także Le Chantelier - on wprowadził cykl zorganizowanego działania, który składał się z 5 etepów:

  1. wybór celu, który mamy osiągnąć (Zdaniem Chateliera cel powinien być jedyny, ścisły, ograniczony i użytecny).
  2. zbadanie środków i warunków, które są potrzebne do osiągniecia tego celu
  3. przygotowanie srodków i warunków uznanych za potrzebne
  4. wykonanie stosownie do powiziętego planu
  5. kontrola otrzymanych wyników

Henry Gantt - współpracownik Taylora, rozgłos zyskał opracowując wykresy zawansowanych robót, pozwalających porównać faktyczny i planowany przebieg prac. Jego wykresy uwzględniały w  planowaniu produkcji czas trwania poszczególnych czynności objętych zadaniem planowym. Wprowadził premiowy system płac - robotnicy otrzymywali premię za wykonanie pracy zgodnie z kartą i w przewidzianym czasie, w razie przedłużenia czasu tylko niska dniówkę. Efekty tego systemu to: wzrost wydajności pracy, zwiększył inicjatywę i aktywność robotników, zmniejszył liczbę awarii maszyn i przerw w ciągu pracy.

Harrington Emerson - autor systemu zarządzania przez cele oraz opracował 12 zasad wydajności: wyraźne określenie celu, zdrowy rozsądek, kompetentna rada, dyscyplina, sprawiedliwe postępowanie, wiarygodna sprawozdawczość, rozkład zajęć, normy i taryfy, znormalizowane warunki, znormowane operacje, pisemne instrukcje przestrzegania norm, nagrody za wydajność.

Henry Ford - przemysłowiec, twórca Ford Motor Company, jako pierwszy wprowadził taśmę produkcyjną (montażową), stosował wszystkie zasady tayloryzmu i realizował produkcję masową. Jako pierwszy wprowadził 5-dolarową dniówkę i 8-godzinny dzień pracy - to pozwoliło mu przyjąć najlepszych robotników i mógł wyciskać z nich maksymalną wydajność.

Podsumowanie naukowego zarządzania:

  1. Podstawowy problem to niska indywidualna wydajność pracy.
  2. Przyczyny niskiej wydajności:
    1. indywidualne skłonności i nawyki
    2. braki techniczne
    3. niewłaściwe metody pracy
    4. nieracjonalna organizacja stanowisk pracy
    5. brak jasnych reguł postępowania
    6. brak symetrii "władza - odpowiedzialność"
    7. zaniżone normy pracy
    8. braki w koordynacji i kontroli
  3. Rozwiązywane problemy:
    1. podwyższenie racjonalności działań na stanowiskach pracy
    2. wykorzystanie specjalizacji i ekonomicznych efektów produkcji wielkoseryjnej
    3. zwiększenie skuteczności koordynacji i kontroli
  4. Sposoby rozwiązywania problemów to wypracowanie zasad działania opartych na obserwacjach i badaniach praktyki przemysłowej.
  5. Rozpatrywane czynniki:
    1. charakter pracy
    2. specjalizacja
    3. zakres władzy i odpowiedzialności
    4. normy wydajności
    5. współczynniki rzeczowe i fizjologiczne, określajace wydajność jednostkową.
  6. Baza teoretyczna: nauki inżynierskie, fizjologia, ekonomia.

20. Kierunek klasyczny (nurt administracyjny) w teorii organizacji i zarządzania.
Glówni przedstawiciele tego kierunku to: Henri Fayol, Max Weber.
Henri Fayol - inżynier górnik, napisał dzieło pt: "Administracja ogólna i przemysłowa" oraz 14 zasad zarządzania, a wśród nich:

    • zasada hierarchii - generuje nierówności organizacji, dzieli pracowników na przełożonych, którzy są "nad" i na podwładnych, którzysą "pod". Konsekwencją tej zasady jest droga służbowa w organizacji.
    • zasada autorytetu - mówi o tym, że są 2 autorytety: formalny (stanowiska, formalny oznacza zapisany w dokumentach) i osobisty (związany z człowiekiem, który jakieś stanowisko zajmuje).
    • zasada centralizacji - może być rozumiana jako proces lub stan. Jako proces oznacza przejmowanie uprawnień decyzyjnych szczebli niższych przez wyższe - jest to ruch uprawnień decyzyjnych w hierarchii z dołu do góry.Jako stan jest to sytuacja, w której większość uprawnień decyzyjnych w mało istotnych sprawach umieszczona jest na najwyższych szczeblach.
    • zasada jedności rozkazodawstwa - mówi o tym, iż każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia tylko od 1 przełożonego. Rozwiązując problem klasyfikacji menedżerów Fayol zamiast systemu funkcjonalnego propagował system sztabów gromadzących pracowników doradczych, służących radą kompetentną.
    • zasada jednolitości kierownictwa - w każdej organizacji powinien być 1 szef, stojący na jej czele i wszyscy pracownicy powinni realizować 1 plan, obowiązujący wszystkich.