Cechy idealnej biurokracji.
Max Weber - niemiecki sicjolog, ekonomista, metodolog nauk społecznych. Stworzył on zasadę idealnej biurokracji - jest ona przede wszystkim zorganizowanym , hierarchicznym systemem stanowisk.
Cechy biurokracji wg Webera:
- ciągłość organizacyjna funkcji (ważniejsza jest funkcja niż osoba, która ją sprawuje)
- ściśle wyznaczina strefa kompetencji
- hierarchia
- sprawowanie urzędu regulują zasady i normy; ich racjonalne stosowanie wymaga wyszkolenia
- członkowie aparatu administracyjnego są pozbawieni prawa własności środków produkcji i administrowania
- niemożliwe jest zawłaszczanie stanowiska urzędowego
- akty administracyjne, decyzje i zasady są sformułowane i utrwalone na piśmie
Urzędnicy działają według następujących reguł:
- są osobiście wolni
- są zorganizowani w systemie hierarchii
- każde stanowiskao urzędowe ma wyraźnie określoną kompetencję
- stanowisko urzędowe jest zajmowane na zasadzie dobrowolnej umowy
- sprowowany urząd to jedyne i zasadnicze zajęcie urzędnika
- urzędnicy otrzymująpensję i mają prawo do emerytury
- istnieje możliwość robienia kariery i awansowania
- urzędnik nie może zawłaszczyć sobie stanowiska
- urzędnicy podlegają dyscyplinie i kontroli
Weber poświęcił wiele uwagi władzy prawomocnej i wyróżnił 3 typy prawomocnej władzy organizacyjnej:
- władza charyzmatyczna - przekonanie o wyjątkowości osoby sprawującej władzę, jej wyjątkowej świetności lub szczególnie wzorowym charakterze oraz prawomocności porządku objawionego przez tę osobę
- władza tradycyjna - przekonanie o trwałości wiecznego porządku i prawomocności władzy, która jest na nich oparta
- władza legalna - władza oparta na przesłankach racjonalnych, przekonanie o legalności norm prawnych i o uprawnieniu osób sprawujacych władzę na mocy tych norm do wydawania poleceń. Weber podkreślał, że tylko władza racjonalna może być stosowana elastycznie, można ją przekazywać, odbierać i tylko ona może być podstawą funkcjonowania współczesnych organizacji. Biurokracja to idealny typ organizacji opartej na władzy legalnej.
18. Mechanizmy biurokratyzacji biurokracji.
Biurokracja - wg Webera jest to typ idealnej organizacji opartej wyłącznie na władzy legalnej.
Biurokratyzm - dysfunkcje działania organizacji opartej o zasady idealnego typu biurokracji.
Biurokracja musi się zbiurokratyzować, gdyż funkcjonuje na zasadzie błędnego koła.
Błędne koła biurokracji mają charakter sprzężenia zwrotnego dodatniego - więcej negatywnych skutków prowadzi do więcej interwencji i potęgowania niesprawności.
Mechanizmy prowadzące do biurokratyzowania się instytucji:
- Błędy popełniane w procesie formalizacji - proces formalizacji to proces, w którym cele i strukturę instytucji utrwala się w organizacyjnych przepisach tworząc i wprowadzając wzorce zachowań i zależności oraz procedury działania, dokumentacja organizacyjna - to zbiór przepisów zawartych w instrukcjach, zakresach działania, regulaminach i statusie instytucji, organizacja formalna - ogół zarejestrowanych wzorców działań ujętych w powyższych przepisach. Pewien stopień formalizacji instytucji jest niezbędny, ale nie istnieje określony stopień formalizacji i z tego powodu wynikają popełniane błędy w procesie formalizacji, czyli:
- Przeformalizowanie - wprowadzenie zbyt wielu przepisów organizacyjnych i regulacji zbyt rygorystycznie określających wzorce zachowań.
- Dysproporcje w procesie formalizacji - stwarznie sytuacji, gdzie funkcje pewnej komórki są zbyt sformalizowane w stosunku do funkcji innych współpracujących z nimi komórek
- Niedoformalizowanie - powstaje z braku obowiązujących ustalonych przepisów organizacyjnych, wówczas pracownicy przyjmują zbyt mało elastyczne sposoby działania, nieuwzględniające potrzeb organizacji i innych instytucji z nią współpracujących
- "Wyuczona nieudolność" - jest to kurczowe trzymanie się przepisów, brak elastyczności działania, niedostosowanie reakcji organizacji na to, co dzieje się w otoczeniu.