Sprzężenie zwrotne.
Sprzężenie zwrotne - to mechanizm bezpośreniego lub pośredniego oddziaływania zmian na wyjściach danego systemu na stan jego wejść. Najogólniej polega na tym, że system otrzymuje informacje dotyczące efektów własnego działania, dostosowując do nich kolejne reakcje, odpowiedzi, czyny.
Wyróżniamy 2 postawowe typy sprzężenia zwrotnego:
- Sprzężenie zwrotne dodatnie - powoduje wzmocnienie działań, potęguje je.
- Sprzężenie zwrotne ujemne - przyczynia się do osłabienia działań, tłumi je.
Sprzężenie zwrotne wykorzystywane jest w zarządzniu jako:
- Klucz do zrozumienia podejścia aytemowego
- Zdolność organizacji do uczenia się, doskonalenia
- Podstawa funkcjonowania "błędnego koła" biurokracji
6. Otoczenie organizacji: pojęcie i podstawowe typy.
Otoczenie organizacji - to, co jest na zewnątrz organizacji ( nie jest jej częścią ) i oddziałuje na nią pośrednio lub bezpośrenio. Między organizacją a otoczeniem następuje wymiana energii (zasileń materialnych) i informacji tzn. wytwarzane przez organizację produkty (dobra, usługi) przyjmowane są (odpłatnie lub nie) przez otoczenie, które w zamian za to zaopatruje organizacje w materialne i niematerialne czynniki, umożliwiajace jej kontynuowanie lub roszerzenie działalności. Główna zasadą jest równowaga czyli ekwiwalentność tej wymiany tzn. organizacja musi zaspokajać potrzeby otoczenia, a otoczenie potrzeby organizacji - systemy organizacyjne muszą się dostosować do zmiennych potrzeb i wymagań otoczenia oraz warunków działań jakie ono stwarza. Ponadto otoczenie przenika organizację na wiele sposobów, a współpraca z organizacją prowadzi do ich wzajemnego przenikania się.
Otoczenie ogólne organizacji - określa ogólne warunki funkcjonowania organizacji stwarzając jej bariery, zagrożenia i szanse. Sektory otoczenia ogólnego:
- prawny - z niego pochądzą normy prawne regulujące funkcjonowanie organizacji (np. szkolnictwo funkcjonuke na podstawie Ustawy o Szkolnictwie Wyższym, Prawie Pracy itp.)
- fizyczny - obejmuje środowisko naturalne, w którym działa organizacja, urbanistykę, architekturę, system transportowy, budynki itp.
- ekonomiczny - to rynki, w których organizacja uczestniczy: wytwarzanych i nabywanych dóbr i usług, pracy i kapitału np. dla szkół ważny jest rynek usług edukacyjnych.
- technologiczny - stąd pochodzi wiedza i informacja na temat technologii stosowanej w wytwaezaniu produktu oferowanego przez organizację np. metody nauczania, technologie, podręczniki, oprogramowanie itp.
- społeczny - obejmuje strukturę społeczną (zawodową, wiekową, dochodową) oraz jej zmiany np. (dla szkół wyższych) zwiększająca się liczebność absolwentów liceów.
- polityczny - jest on źródłem zmian legislacyjnych i polityki rządu wobec organizacji np. regulacje dotyczące nowych kierunków studiów bądź opłat za studia.
- kulturowy - jest źródłem obowiązujących norm i wartości w organizacji.
Otoczenie międzynarodowe i globalne - obejmuje te elementy organizacji, które występują w skali międzynarodowej i globalnej. Głównie chodzi o infrastrukturę informacyjną, komunikacyjną i finansową, która umożliwia swobodny ruch dóbr, usług, wiedzy, informacji, wartości, a tym samym przenosi konkurencję na płaszczyznę międzynarodową i globalną.
Typy otoczenia:
- Dalsze (ogólne, niespecyficzne) - jest identyczne dla wszystkich organizacji funkcjonujących na konkretnym obszarze. Otoczenie to analizujemy używając formuły PEST - zgodnie z nią wyróżniamy następujące subotoczenia:
- polityczno-prawny (sprawdza np. czy ustawy są stabilne)
- ekonomiczno-finansowy - np. system bankowy, wskaźniki makroekonomiczne (PKB, inflacja, deficyt, stopy procentowe, bezrobocie), pozwala on robic prognozy na przyszłość
- społeczno-kulturowy - obejmuje normy i wartości społeczne obowiązujące w działajacej organizacji
- techniczny - obejmuje dostępne na rynku technologie np. produkcji
- Bliższe (zadaniowe, specyficzne) - jest ono inne dla różnych organizacji, bo wiąże się ono ze specyfiką działalności, domeną w jakiej organizacja funkcjonuje i misja, którą realizuje.Otoczenie to analizujemy posługując się kategorią interesariuszy. Interesariuszami są:
- organizacje konkurencyjne
- społeczności lokalne
- nabywcy
- dostawcy
- grupy nacisku lub odniesienia (np. różne stowarzyszenia)
Różne stopnie stabilności otoczenia:
- Stabilne - otoczenie, w którym nie zachodzą istotne z punktu widzenia danej organizacji zmiany lub zachodzą w sposób ewolucyjny i dający się przewidzieć. Cechy charakterystyczne tego otoczenia:
- Możliwość robienia prognoz na przyszłość
- Nie wymaga podejmowania szybkich decyzji
- Jest shierarchizowane
- Istnieją schematy działania
- Jest sformalizowane i scentralizowane
- Nie wymaga innowacyjności pracowników
- Ma strukture mechanistyczną (jest ona mało elastyczna)
- Zmienne
- Burzliwe - jego cechy charakterystyczne to:
- Brak hierarchii
- Jest niesformalizowane
- Nie jest scentralizowane
- Pracownik może wykazać się innowacyjnością
- Ma strukturę organiczną (elastyczną)